Was ist los in Leipzig?

Als je even met je ogen knippert, herken je de stad bijna niet meer. Je moet echt je uiterste best doen om nog te zien dat Leipzig behoorde tot voormalig Oost-Duitsland. Nu gaat de tijd hard en is de muur al weer 26 jaar geleden gevallen mede door de onrust die in deze stad ontstaan, in de Nikolaikirche. Dat wordt nu bijna een bedevaartsoord.

Er is zoveel in de stad gaande, dat je nauwelijks weet waar je moet beginnen om het te beschrijven, maar ik doe een poging.

Nu heb ik in geen tijden zoveel bouwkranen tegelijk in één stad gezien, natuurlijk mede door de economische crisis. Er wordt gesloopt, nieuw gebouwd, getransformeerd en gerenoveerd. Voor het eerst zie ik grote renovaties van de zo herkenbare Plattenbau flats, een erfenis van de DDR. En daarna zijn ze niet meer als zodanig herkenbaar. Helaas heeft de stad een andere keuze gemaakt naast het Museum der bildenden Künste. Aan één zijde stond nog een aantal Plattenbau blokken. Deze zijn gesneuveld en vervangen door winkels in weinigzeggende architectuur. Het museum werd aan de overzijde van de weg, op een lege plek in de stad, in het centrum, gebouwd. De glazen kubus van het museum (36 meter hoog), is in 2004 door de Berlijnse architecten Hufnagel/Pütz/Rafaelian gerealiseerd. Het museum was de eerste fase van dit stedelijk project. De glazen kubus is nu al aan drie zijden ingebouwd en de bouwput ligt al klaar voor de vierde zijde. Dit leidt ertoe dat het museum op korte termijn alleen maar tussen de gebouwen door te zien is of doordat net wat het hoger is dan de omliggende bebouwing.

leipzig 2

Aan een Nederlandse architect de eer om de geschiedenis aan de Augustplatz te herstellen. In 1968 is uit ideologische overwegingen de universiteitskerk (Paulinerkirche) gesloopt. Er kwam een vrij smakeloos kantoor voor in de plaats. De universiteit heeft in 2004 een prijsvraag uitgeschreven voor sloop en nieuwbouw die door Erick van Egeraat is gewonnen. Afgelopen jaar zijn de laatste delen van dit project opgeleverd. Naar mijn mening heeft hij een prachtige interpretatie van de geschiedenis gemaakt door verwijzingen naar de voormalige kerk te maken in de gevel en in de aula met neogotisch kruisgewelf. Laatstgenoemde ruimte wordt als multifunctionele ruimte gebruikt, dus ook voor het ceremonieel dat bij een ‘kerk’ past. Op allerlei plaatsen in het gebouw zijn er onderdelen van de oude kerk geplaatst, op een vanzelfsprekende en betekenisvolle wijze. Een leerschool voor iedereen die opzoek is naar een wijze om de geschiedenis op een hedendaagse wijze een plek te geven in nieuwbouw.

leipzig 1

Bijzondere transformatieprojecten liggen vooral in het westen en het noorden van de stad. Die alte Spinnerei is de oude textielfabriek die al geruime tijd dient als de plek voor de creatieve industrie in Leipzig. Oude fabrieksgebouwen in het noorden van de stad aan het water, zijn getransformeerd in hoogwaardig wonen. Verder in het noorden van de stad zijn er veel voormalige kazernes, uit verschillende perioden. Onder de naam Prinz Albert Residenz is nu een grootschalige transformatie gaande. Een aantal gebouwen is al getransformeerd naar wonen, maar er is nog een aantal grote gebouwen dat nog aan bod gaan komen. Bijzonder vind ik dat de voormalige stallen allemaal zijn getransformeerd in grondgebonden woningen met patio’s, waardoor het project niet te statig wordt voor een woonomgeving. In het gebied tussen de gebouwen is er ruimte gemaakt voor vrije sector kavels in een moderne vormgeving. Er is duidelijk een beeldkwaliteitsplan gehanteerd, helaas is men vergeten garages te verbieden. Deze leveren namelijk zielloze gevels op, direct aan de straat. Heel wonderlijk is dat een kantoor dat in de DDR tijd bruut in het project is gebouwd niet wordt gesloopt maar wordt gerenoveerd. Bij mijn volgende bezoek zal ik zeker hier weer teruggaan om te kijken hoe de transformatie is verlopen.

deze column is gepubliceerd op

Delen: